Centrum Europejskie - Europe Direct - Szczecin

Sekretariat ds. Młodzieży Województwa Zachodniopomorskiego

Europedirect
Połączenie bezpłatne.
Niektórzy operatorzy telefonii komórkowej (również aparaty w budkach telefonicznych i w hotelach) nie udostępniają połączeń z numerami 00 800 lub mogą pobierać za nie opłaty.

KE kieruje sprawę przeciwko Polsce do TSUE

Komisja Europejska postanowiła dziś (tj. 31 marca 2021 r.) skierować do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sprawę przeciwko Polsce w związku z ustawą z dnia 20 grudnia 2019 r. dotyczącą sądownictwa, która weszła w życie 14 lutego 2020 r. Komisja postanowiła również zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości o zarządzenie środków tymczasowych do czasu wydania ostatecznego wyroku w sprawie.
Komisja jest zdania, że polska ustawa o sądownictwie podważa niezawisłość polskich sędziów i jest niezgodna z zasadą nadrzędności prawa UE. Ponadto ustawa ta uniemożliwia polskim sądom – m.in. w drodze postępowań dyscyplinarnych – bezpośrednie stosowanie niektórych przepisów prawa UE chroniących niezawisłość sędziów, a także zwracanie się w takich sprawach z odesłaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości.
Komisja uważa także, że Polska narusza prawo UE, zezwalając Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego – której niezależność nie jest zagwarantowana – podejmować decyzje w sprawach, które mają bezpośredni wpływ na sędziów i wykonywanie przez nich swoich funkcji. Dotyczy to spraw takich jak uchylenie immunitetu sędziego w celu pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej lub jego tymczasowego aresztowania, a w konsekwencji zawieszenie go w czynnościach służbowych i obniżenie jego wynagrodzenia. Dla sędziów sama perspektywa postępowań prowadzonych przeciwko nim przez organ, którego niezależność nie jest zagwarantowana, ma „efekt mrożący" i może wpływać na ich niezawisłość. Zdaniem Komisji poważnie podważa to niezawisłość sędziów i obowiązek zapewnienia skutecznej ochrony prawnej, a tym samym cały porządek prawny UE.
Oprócz skierowania sprawy do Trybunału Sprawiedliwości, Komisja postanowiła dziś zwrócić się również do Trybunału o zarządzenie środków tymczasowych, aby zapobiec jeszcze poważniejszym, nieodwracalnym szkodom dla niezawisłości sędziowskiej i porządku prawnego UE.
We wniosku o zarządzenie środków tymczasowych Komisja zwraca się do Trybunału Sprawiedliwości przede wszystkim o:
  • zawieszenie przepisów uprawniających Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego do orzekania w sprawie wniosków o uchylenie immunitetu sędziowskiego, jak również w sprawach dotyczących zatrudnienia, zabezpieczenia społecznego i przechodzenia sędziów Sądu Najwyższego w stan spoczynku,
  • zawieszenie skuteczności decyzji podjętych już przez Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego w sprawie uchylenia immunitetu sędziowskiego,
  • zawieszenie przepisów uniemożliwiających polskim sędziom bezpośrednie stosowanie niektórych przepisów prawa UE chroniących niezależność sądów oraz zwracanie się w takich sprawach z odesłaniami prejudycjalnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także przepisów kwalifikujących takie działania sędziów jako przewinienia służbowe (dyscyplinarne).

Szczegóły sprawy skierowanej do Trybunału

Po pierwsze Komisja zwraca uwagę, że ustawa o sądownictwie uniemożliwia polskim sądom, w kontekście zawisłych przed nimi spraw, ocenę wymogów niezawisłości sędziowskiej i zwracanie się o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Jest to niezgodne z zasadą pierwszeństwa prawa Unii, z funkcjonowaniem mechanizmu odesłania prejudycjalnego oraz z art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, które ustanawiają prawo do skutecznego środka prawnego przed niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym uprzednio na mocy ustawy.
Po drugie Komisja zauważa, że ustawa przyznaje nowej Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego wyłączną kompetencję do orzekania w kwestiach dotyczących niezależności sądów. Uniemożliwia to polskim sądom ocenę wymogów niezawisłości sędziowskiej i zwracanie się do Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Takie prawo jest niezgodne z zasadą pierwszeństwa prawa Unii, z funkcjonowaniem mechanizmu odesłania prejudycjalnego, a także z wymogami niezależności sędziowskiej zawartymi w art. 19 ust. 1 TUE.
Po trzecie Komisja zwraca uwagę, że ustawa rozszerza pojęcie przewinienia służbowego, przez co dokonanie przez polski sąd oceny spełnienia wymogów niezależności sędziowskiej, a tym samym treści orzeczeń sądowych, może obecnie być kwalifikowane jako przewinienie dyscyplinarne. W rezultacie system środków dyscyplinarnych może być wykorzystywany jako narzędzie politycznej kontroli treści orzeczeń sądowych. Takie prawo jest niezgodne z wymogami niezależności sądów określonymi w art. 19 ust. 1 TUE oraz z funkcjonowaniem mechanizmu odesłania prejudycjalnego.
Po czwarte Komisja jest zdania, że Polska narusza prawo UE, zezwalając Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego – której niezależność nie jest zagwarantowana – podejmować decyzje w sprawach, które mają bezpośredni wpływ na sędziów i sposób, w jaki wykonują swoje funkcje. Dotyczy to m.in. spraw o uchylenie immunitetu sędziego w celu pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej lub jego tymczasowego aresztowania, a w konsekwencji zawieszenie go w czynnościach służbowych i obniżenie jego wynagrodzenia. Izba Dyscyplinarna rozstrzyga także w sprawach związanych z prawem pracy, zabezpieczeniem społecznym i przejściem w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego. Przyznając Izbie Dyscyplinarnej uprawnienia, które mają bezpośredni wpływ na status sędziów i wykonywanie przez nich działalności orzeczniczej, polskie ustawodawstwo zagraża zdolności właściwych sądów do orzekania w sposób całkowicie niezależny, a w konsekwencji do zapewniania skutecznej ochrony prawnej zgodnie z wymogiem art. 19 ust. 1 TUE.
Po piąte Komisja zauważa, że ustawa nakłada na sędziów nieproporcjonalny obowiązek przekazywania informacji o określonej działalności pozazawodowej – informacje te są następnie podawane do wiadomości publicznej. Jest to niezgodne z prawem do poszanowania życia prywatnego i do ochrony danych osobowych, które to prawa są gwarantowane na mocy Karty Praw Podstawowych UE i ogólnego rozporządzenia o ochronie danych.

Kontekst

Praworządność jest jedną z podstawowych wartości Unii Europejskiej. Jest ona zapisana w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej. Jest także niezbędna do ogólnego funkcjonowania UE, np. w odniesieniu do rynku wewnętrznego, współpracy w obszarze wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych oraz zapewnienia, aby sędziowie w poszczególnych państwach, którzy są także „sędziami UE", wypełniali swoje zadania w zakresie stosowania prawa Unii i aby mogli odpowiednio kontaktować się z Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Komisja Europejska wraz z innymi instytucjami i państwami członkowskimi jest odpowiedzialna na mocy Traktatów za zagwarantowanie praworządności jako podstawowej wartości Unii i za zapewnienie poszanowania prawa, wartości i zasad UE.
20 grudnia 2017 r. w odniesieniu do Polski Komisja po raz pierwszy uruchomiła procedurę przewidzianą w art. 7 ust. 1 TUE. Wcześniej w gronie państw członkowskich na forum Rady do Spraw Ogólnych odbyło się już kilka debat (26 maja i 16 października 2018 r.) oraz trzy wysłuchania (26 czerwca, 18 września i 11 grudnia 2018 r.) na temat praworządności w Polsce.
Komisja niejednokrotnie odnosiła się też do kwestii praworządności w Polsce, korzystając z narzędzi, którymi dysponuje jako strażniczka traktatów. 29 lipca 2017 r. Komisja wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku z polską ustawą o ustroju sądów powszechnych z uwagi na jej przepisy wymagające od sędziów przejścia na wcześniejszą emeryturę oraz wpływ tych przepisów na niezależność sądów. W dniu 20 grudnia 2017 r. Komisja skierowała tę sprawę do Trybunału Sprawiedliwości. 5 listopada 2019 r. TSUE wydał w tej sprawie prawomocny wyrok, potwierdzający w pełni stanowisko Komisji. Dodatkowo 2 lipca 2018 r. Komisja wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia w związku z polską ustawą o Sądzie Najwyższym z uwagi na jej przepisy wymagające od sędziów przejścia na wcześniejszą emeryturę oraz wpływ tych przepisów na niezależność Sądu Najwyższego. W dniu 24 września 2018 r. Komisja skierowała tę sprawę do TSUE. W dniu 17 grudnia 2018 r. Trybunał Sprawiedliwości wydał postanowienie o zastosowaniu środków tymczasowych zobowiązujących do zawieszenia stosowania nowej ustawy o Sądzie Najwyższym i przywrócenia sędziów zmuszonych do przejścia w stan spoczynku. W dniu 24 czerwca 2019 r. TSUE wydał w tej sprawie prawomocny wyrok, potwierdzający w pełni stanowisko Komisji. Oba postępowania w sprawie uchybienia przyniosły skutek w postaci odstąpienia przez władze polskie od kwestionowanych przepisów.
3 kwietnia 2019 r. Komisja wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia z uwagi na to, że system środków dyscyplinarnych podważa niezawisłość sędziów w Polsce i nie zapewnia koniecznych gwarancji ochrony sędziów przed kontrolą polityczną, jak wymaga tego TSUE. W dniu 10 października 2019 r. Komisja skierowała tę sprawę do TSUE. W dniu 14 stycznia 2020 r. Komisja zwróciła się do TSUE o zarządzenie środków tymczasowych, nakazujących Polsce zawieszenie działalności Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. W dniu 8 kwietnia 2020 r. TSUE orzekł, że Polska musi niezwłocznie zawiesić stosowanie przepisów krajowych dotyczących uprawnień Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego w sprawach dyscyplinarnych dotyczących sędziów, potwierdzając w pełni stanowisko Komisji. Postanowienie to stosuje się do czasu wydania przez Trybunał wyroku kończącego postępowanie w sprawie uchybienia.
Ustawa z dnia 20 grudnia 2019 r., zmieniająca szereg ustaw regulujących funkcjonowanie systemu wymiaru sprawiedliwości w Polsce, weszła w życie 14 lutego 2020 r. W dniu 29 kwietnia 2020 r. Komisja skierowała do Polski wezwanie do usunięcia uchybienia dotyczące tej nowej ustawy o sądownictwie. W dniu 30 października, wobec niesatysfakcjonującej odpowiedzi władz polskich, Komisja Europejska podjęła kolejny krok w postępowaniu w sprawie uchybienia, przesyłając Polsce uzasadnioną opinię w tej sprawie. Władze polskie udzieliły odpowiedzi w dniu 30 grudnia 2020 r.
W ramach bieżącego postępowania w sprawie uchybienia, wszczętego w dniu 29 kwietnia 2020 r., Komisja skierowała do Polski dodatkowe wezwanie do usunięcia uchybienia przyjęte w dniu 3 grudnia 2020 r., w którym poruszyła kwestię trwającej działalności Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego w odniesieniu do innych spraw dotyczących sędziów. W dniu 27 stycznia 2021 r., w związku z niezadowalającą odpowiedzią Polski na dodatkowe wezwanie do usunięcia uchybienia, Komisja przyjęła dodatkową uzasadnioną opinię. Władze polskie udzieliły odpowiedzi w dniu 26 lutego 2021 r.

Więcej informacji

Skarga do Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-791/19
Skarga do Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-619/18
Skarga do Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-182/18
Baza danych dotyczących naruszeń prawa UE
 

Komisja Europejska kieruje sprawę przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości Pobierz (47.763 kB - PDF)

Udostępnij
Sekretariat ds. młodzieży województwa zachodniopomorskiego
Europedirect Szczecin


 


 

Fundusze Unijne w Szczecinie

Korzystając z naszej strony, danymi osobowymi, które przetwarzamy mogą być, np. dane pozyskiwane na podstawie plików cookies lub podobne mechanizmy zapisywania informacji w urządzeniach Użytkowników, o ile pozwolą one na zidentyfikowanie Ciebie. Więcej informacji na temat zakresu danych osobowych oraz cookies znajdziesz w załączonym dokumencie . Szczegóły znajdują się w Polityce Prywatności.

Akceptuję pliki cookie na tej stronie.